Tag Archive | "محمد تهوری"

Tags:

زنگ دموکراسی، پایان حکومت های مادام العمر و موروثی


محمد تهوری


پس لرزهای زلزله تونس که به بیداری و خیزش جوانان عرب در کشورهای مصر، اردن و یمن منجر شد، در گام اول روسای جمهور مادام العمر و موروثی دنیای عرب را به خود آورده که شهروندان پرورش یافته در عصر تکنولوژی،‌ انحصاری شدن قدرت را بر نمی تابند و در پی آنند تا در گردش دموکراتیک قدرت،‌ نقش خود را در تعیین سرنوشت ایفا کنند. بنابراین خلاف واقع نیست اگر اولین پیروزی جنبش مردم مصر را شروعی بر پایان حکومت های مادام العمر و موروثی منطقه دانست. اتفاقی که در بستر آن می توان به آینده خاورمیانه و جهان اسلام امیدوار بود. این زنگ را جوانان تونسی به صدا درآوردند. با فرار بن علی از تونس،‌ حسنی مبارک رئیس جمهور مادم العمر مصر که شرایط را برای انتقال قدرت به پسرش آماده می کرد،‌ تنها راه آرام کردن جوانان برخاسته علیه خود را در اصلاحات اساسی در ساختار سیاسی مصر دید. او اعلام کرد: در انتخابات آینده ریاست جمهوری مصر شرکت نخواهد کرد و در این فاصله با اصلاح قانون اساسی، امکان باقی ماندن رئیس جمهور در قدرت بصورت مادم العمر را حذف و می کوشد انتقال قدرت بصورت مسالمت آمیز انجام شود. او وعده داد که بزودی اصلاحات سیاسی،‌ اقتصادی و قضایی را اعمال خواهد کرد. ساعاتی بعد علی عبدالله صالح رئیس جمهور مادام العمر یمن که برای مدت سی سال، قدرت را در دست دارد نیز صدای انقلاب مردم یمن و جهان عرب را شنید و سخنان مبارک را تکرار کرد. عبدالله صالح خطاب به پارلمان یمن اعلام کرد که در پایان دوره کنونی ریاست جمهوری اش در سال ۲۰۱۳ از مقام ریاست جمهوری کناره گیری می کند و قدرت را به پسرش منتقل نخواهد کرد. ملک عبدالله پادشاه اردن نیز که با اعتراض عمومی روبرو شده در اقدامی متفاوت دولت و پارلمان اردن را با وعده اصلاحات اساسی منحل کرد. عبداله هنوز از کناره گیری از قدرت و تمکین در برابر خواست مردم مبنی بر امکان گردش دموکراتیک قدرت در اردن را اعلام نکرده، هرچند او می کوشد خود را در مقام تشریفاتی پادشاه معرفی کند نه حاکم مطلق.

گردش دموکراتیک قدرت
انتخاب دموکراسی بعنوان بهترین مدل سیاسی اداره جامعه ناشی از ارزشهای این مدل حکومتی است که آن را بر دیگر مدلهایی که ریشه در دوران ماقبل مدرن دارند برتری می بخشد. گردش دموکراتیک قدرت یکی از مهمترین شاخص های دموکراسی است. مطابق کنوانسیونهانی متعدد جهانی از جمله کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی، حاکمیت از آن مردم است. مردم بدون تبعیض حق دارند در اداره عمومی کشور مشارکت داشته باشند. مشارکت سیاسی در تعیین سرنوشت، حق شهروندی است. این حق زمانی معنا می یابد که قدرت از انحصار یک نفر یا یک گروه خاص خارج شده و به مردم تعلق گیرد. در واقع مردم بتوانند در محدوده زمانی مشخص قدرت را به نمایندگان شان واگذار کنند و آنها نیز در برابر مردم پاسخگو باشند. بنابراین یکی دیگر از ارزشهای پیونده خورده دموکراسی با ارزش گردش دموکراتیک قدرت، اصل پاسخگویی است. قدرتی به مردم پاسخگو خواهد بود که خود را متکی به آراء عمومی بداند. نماینده ای که با اراده ی جمهور به قدرت رسیده است برای باقی ماندن در حاکمیت و ارتقای مشروعیت و مقبولیت خود، همواره می کوشد خود را در برابر مردم پاسخگو بداند. این اصل فراموش شده روسای جمهور مادام العمر منطقه است که آتش زیر خاکستر را همواره گرم نگاه داشته است.

تفکیک قوا
تداوم انسداد سیاسی و اجتماعی بعنوان محصول بلامنازع تمرکز قدرت در یک شخص یا یک نهاد، طغیان عمومی و خروش جامعه را به همراه دارد. آنچه این روزها در جهان عرب و دیروز در کشورمان ایران شاهد آن بودیم، محصول تمرکز قدرت و استبداد ناشی از آن بود. قدرت بدون رقیب و غیر پاسخگو رفته رفته فضای باز سیاسی و اجتماعی جامعه را مسدود و با تکیه بر قوای قهریه می کوشد پایه های حاکمیت را تقویت و هر گونه صدای مخالفی را خاموش کند. اما تجربه نشان داده که آرامش موجود، زیر سایه استبداد، بسیار شکننده و همچون آتشی زیر خاکستر است که دیر یا زود شعله ور می شود. حال آنکه تفکیک قوا بعنوان یک اصل و ارزش دیگر دموکراسی،‌ مانع از انباشت قدرت در یک شخص یا یک نهاد شده و با توزیع آن میان نهادهای مختلف علاوه بر پیشگیری از ظهور و بروز استبداد، امکان نظارت پذیری و شفافیت را در ارکان حاکمیت برقرار می سازد. بنابراین تا زمانیکه تفکیک قوا بصورت کامل و صحیح اجرا نشود،‌ اصلاح وعده داده شده از سوی رهبران عرب چیزی را عوض نخواهد کرد. حفظ صوری پارلمان و تداوم وابستگی نهاد قضا به قدرت،‌ یکی از موانع مهم دموکراتیزاسیون در منطقه است.

انتقال مسالمت آمیز قدرت
در حالیکه نیروهای سرکوب و موتور ترور دولت حسنی مبارک رئیس جمهور مادام العمر مصر می کوشد با استفاده از قدرت قهریه به تجمع مسالمت آمیز و آرام اپوزسیون پایان دهد و همزمان خبرگزاری ها از زخمی شدن صدها معترض و انتقال آنها به بیمارستان خبر می دادند، حسنی مبارک وعده داد که برای انتقال مسالمت آمیز قدرت تلاش کند. اتفاقی که اگر رهبران عرب و غیر عرب منطقه به آن پایبندی نشان دهند، می تواند باعث امیدواری باشد که دولت هایی که در آینده ای نزدیک قدرت را در اختیار خواهند گرفت نیز با تلاش برای «عفو عمومی» مانع از گسترش خشونت ها شوند، امری که همواره قربانیان بسیاری را گریبانگیر کرده و بر گسترش دامنه منازعات داخلی افزوده است.

انتقال مسالمت آمیز قدرت یعنی تن داد به قواعد و اصول دموکراسی. خیزش مردم منطقه علیه دولت های دیکتاتور از ایران تا یمن جملگی مشروعیت و مقبولیت حاکمیت و قانون اساسی حاکم در این جوامع را نشانه رفته است. دموکراسی حکم می کند که وقتی دولتی یا قانونی اعتبار مردمی خود را از دست داد، با مراجعه به آراء عمومی و به شکلی کاملا دموکراتیک نظر مردم را حاکم کرد. سرکوب مطالبات مردم و مانع تراشی در برابر تجمعات و اعتراضات آنها در تناقض آشکار با ادعای انتقال مسالمت آمیز قدرت است. بنابراین وقت آن است تا رهبران دیکتاتور منطقه یکبار به شعار اصلاحات عمل کنند و با برگزاری «رفراندوم» وضعیت خود و قانون اساسی کشور را روشن سازند تا برای یکبار هم که شده انتقال قدرت در خاورمیانه بصورت کاملا مسالمت آمیز و دموکراتیک انجام شود.

نتیجه
ختم کلام اینکه خیزش جوانان عرب رویای حکومت مادم العمر رهبران دیکتاتور این منطقه را به چالش کشیده و این موفقیتی است که می تواند بعنوان راه امید جنبش های دموکراسی خواه منطقه مورد توجه قرار گیرد. بعد از بن علی،‌ امروز حسنی مبارک، عبدالله صالح، ملک عبدالله، بشار اسد و علی خامنه ای به خوبی دریافته اند که دیر یا زود باید قدرت را به مردم بازگردانند. این پیروزی، کل جهان اسلام را دستخوش تغییر و تحول خواهد کرد. تدوام حرکت مردم منطقه مطمئنا رهبران دیکتاتور آن را نیز به این اجماع خواهد رساند که بکوشند انتقال قدرت بصورت مسالمت آمیز انجام شود. این پیروزی دیگری است که می تواند نقش بزرگی در کاهش خشونت در منطقه و ارتقای صلح ایفا کند.

Posted in Farsi Articles, Farsi Publications, انتشاراتComments (0)

  • نوشته های برتر
  • آخرین نوشته ها
  • نوشته های ویژه
  • پیوستن

NIDemocracy

Make a Donation